Terapia Manualna

terapia manualna, mobilizacje, manipulacje

Najprostsza definicja terapii manualnej to “leczenie za pomocą rąk”.
Kiedy uderzymy się w łokieć lub kolano - odruchowo łapiemy się, lub rozcieramy miejsce urazu, żeby zmniejszyć odczuwanie bólu. Najstarszą i zarazem najprostszą formą tak rozumianej terapii manualnej jest np.: Masaż Klasyczny, z technikami takimi jak głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie, wibracja, wyciskanie, roztrząsanie, ruchy bierne. W miarę pogłębiania wiedzy na temat funkcjonowania naszego organizmu, Terapia Manualna zmieniła się w wyspecjalizowany system badania i oddziaływania na struktury naszego ciała.

Obecnie mianem Terapia Manualna (Medycyna Manualna) zwykło się określać wszystkie metody aplikowania obciążeń mechanicznych (bezpośrednie i pośrednie) stosowane w powiązaniu z bardzo szczegółową wiedzą z zakresu anatomii (w tym anatomii palpacyjnej), patofizjologii narządu ruchu, badanie mające na celu określenie najbardziej prawdopodobnych przyczyn dolegliwości, a także dokładną znajomość efektów zaaplikowanych obciążeń, w celu usunięcia odwracalnych zaburzeń układu ruchu w obrębie stawów, więzadeł, nerwów, mięśni, powięzi.

   Według definicji opracowanej przez Międzynarodową Federację Ortopedycznych Terapeutów Manualnych (IFOMPT) Terapia Manualna to „wyspecjalizowany obszar fizjoterapii poświęcony postępowaniu w chorobach nerwowo-mięśniowo-szkieletowych, oparty na wnioskowaniu klinicznym i stosowaniu wysoce swoistych metod leczenia, w tym technik manualnych i ćwiczeń leczniczych”.

Profesor Karel Lewit (1916-2014) okrzyknięty ojcem Medycyny Manualnej, nazwał ją „bezkrwawą chirurgią narządu ruchu”. Znaczący wkład w rozwój Terapii Manualnej mieli także W. Janda., G. Maitland., F. M. Kaltenborn, B. R. Mulligan, a w Polsce Zb. Arkuszewski, A. Rakowski. Metoda ta, daje praktykującym ją Fizjoterapeutom, znacznie więcej narzędzi do „naprawienia” Pacjenta, niż inne metody Fizjoterapii.

Na czym polega działanie Fizjoterapeuty?
Terapia Manualna - stawy, więzadła, mięśnie, powięźPierwszym etapem Terapii Manualnej jest przeprowadzenie wywiadu i wnikliwego badania Pacjenta, obejmującego oglądanie, palpację, a także testy mięśniowe, ocenę ruchomości i gry stawowej, oraz zapoznanie się z badaniami dodatkowymi takimi jak np. rtg, w celu ustalenia przyczyn problemu i określenia ewentualnych przeciwwskazań. Dzięki specjalistycznym testom terapeuta jest w stanie ocenić czy przyczyną dolegliwości jest nadmiernie napięty mięsień, zablokowany staw czy ucisk nerwu. W zależności od tego, która struktura jest odpowiedzialna za powstałe dolegliwości, używa się odpowiednich dla niej technik leczenia.

Należą do nich między innymi: rozciąganie (stretching), poizometryczna relaksacja mięśni (PIR), masaż funkcyjny, mobilizacja tkanek miękkich, neuromobilizacja, mobilizacja stawu (trakcja, ślizgi), manipulacja stawu (szybkie uruchomienie zablokowanych stawów z charakterystycznym „kliknięciem”), manipulacja tkanek miękkich - wywołanie bardzo silnej reakcji, czasem nawet kontrolowanego, niewielkiego uszkodzenia, w celu uruchomienia reakcji odruchowych oraz procesów naprawczych (masaż poprzeczny, Pinopresura, IASTM, Scraping).

Jakie są systemy Terapii Manualnej?
Do najbardziej znanych systemów Terapii Manualnej należy koncepcja Kaltenborna-Evjentha, metoda Mulligana, metoda Ackermanna, metoda Cyriax’a, Funkcjonalna Osteopatia i Integracja (FOI), TMH - Terapia Manualna Holistyczna (metoda dr Rakowskiego), Nieinwazyjna Medycyna Ortopedyczna (IAOM).
Do ich prawidłowego wykonania i pełnego wykorzystania niezbędne są długotrwałe szkolenie, szeroka wiedza i doświadczenie.

Jakie są wskazania do Terapii Manualnej?
Terapia Manualna jest skutecznym sposobem leczenia dolegliwości bólowych i dysfunkcji w obrębie kręgosłupa i stawów obwodowych, znakomicie także wspomaga proces usprawniania po urazach i operacjach w obrębie narządu ruchu. Do szczegółowych wskazań należą min. dyskopatia, rwa kulszowa, zespół bolesnego barku, łokieć tenisisty, ostroga piętowa, wada postawy i inne.

Autor (mgr Rafał Ochowiak) jest absolwentem podyplomowych kursów w zakresie Terapii Manualnej - metoda Ackermanna, Funkcjonalna Osteopatia i Integracja (FOI), Nieinwazyjna Medycyna Ortopedyczna (IAOM).